در جدول زیر وضعیت تماشا در تاریخ سینما ی مستند وگزارشی با رجوع به نمو نه های

شاخص توصیف شده است...

 دوره                  نوع مخاطب                 مکان - اقتصادنمایش                      نوع تماشا

قاجار          :    خاص(محدودبه دربار)                     دربار                                      اختیاری

پهلوی اول   :              عام                       پیش نمایش سینماها                         اجباری

                                                                  اکران (دو نمونه)                           فعال 

اواخر دهه ۲۰:            عام                       پیش نمایش سینماها                        اجباری

اواخردهه ۳۰:             عام                       پیش نمایش سینماها                        اجباری 

                                 خاص                      انجمن ها -کانون فیلم                 اختیاری-غیر انتفاعی

۵۴-۱۳۴۵    :               عام                                  اکران                                 فعال ۴ مورد  

تلویزیون تک کابلی :   انبوه تماشاچی              رسانه تلویزیون                         اجباری- منفعل

         و           

    دوره انقلاب    :      توده تماشاگر              پیش نمایش سینماها                      کنجکاوانه

اواخر دهه ۵۰  :            عام                                  اکران                                   فعال

دهه ۶۰ به بعد    :    انبوه تماشاگر            تلویزیون -رسانه چند کانالی              اختیاری -اجبار ی 

                              تماشاگر خاص           ویدئو خانگی-انجمن ها( اکران)                 فعال!      

  *اجباری : فیلم مستند یا گزارشی - خبری قبل از برنامه اصلی نمایش داده شده و بلیط برای تماشاگران خریداری نشده است(عکس تماشای فعال). در تماشای اختیاری و غیر انتفاعی بهره مالی به سرمایه گذار نمی رسد.براساس این جدول فیلم های خاص یا شرایط اجتماعی ویژه فیلم مستند را

پدیده ای اقتصادی و متعلق به اکران کرده است .

دراوایل قاجار سینماهای تهران انبوهی از فیلم های خبری و گزارشی ینگه دنیا فرانسه و روسیه را نمایش می دادند. همچنین اوایل دهه ۲۰ فیلم های مستند انگلیسی در سینما اخبار و مستند های روسی در سینما ستاره اکران می شد که در جدول نیامده و همچنین نمایش های جشنوارهای محاسبه نشده است.

 ------------------------------------------------------------------------------

 مطالب بالا برگرفته از کتاب پژوهشی سینمای مستند ایران عرصه تفاوت ها

پژوهش و نگارش : محمد تهامی نژاد

انتشارات سروش

این کتاب در سال ۱۳۸۱ در دو هزار نسخه منتشر شده است

لازم بذکر است طبق گفتگویی که با ایشان داشتم قرار است این کتاب با اطلاعات و اصلاحات

جدید تجدید چاپ شود.

                                 --------------------------------------------------------------          

از آقای تهامی نژاد عزیز به خاطر آنکه با خو شرویی اجازه داد از مطالب کتابش

در وبلاگم استفاده کنم بسیار ممنونم.  همچنین قرار شد مطلبی  از جدید ترین

کتابش را در این وبلاگ بنویسم .

ایشان پژوهشگر و نویسنده ای توانا در عرصه سینمای ایران است که علاقمندان و

اهالی سینما با آثار ایشان آشنا هستند. مجموعه تحقیقاتش از اسناد مستند

وباارزش سینمای ماست  .   

---------------------------------------------------------

راستی سینما ستاره که در متن بالا اسمش را می خوانید واقع در امیریه خیابان 

ولی عصر روبروی خیابان محل زندگی من قرار داره (داشت)چند وقت پیش بعد از

مدتی تعطیلی خرابش کردند .خدا می داند چه خاطراتی از سال های رونق سینما های 

تهران داشت و  از بین رفت نمی دانستم فیلم مستند هم نمایش می داده است.

  ....یادت به خیر سینما ستاره....